Монгол Үндэстэн нийтийн тооллоос өмнө оршиж байсан Хүн гүрэн болон түүнээс хойших төрт улсуудын түүхэндээ театрын урлагийг хөгжүүлсээр ирсэн түүхтэй. Ялангуяа Чингис хааны байгуулсан Их Монгол Улс, түүний залгамжлагчдын Ази болон Европт байгуулсан эзэнт улсууд өөр өөрийн онцлогтой театруудыг хөгжүүлж, хүн төрөлхтний театрын түүх, сэтгэлгээнд онцгой хувь нэмэр оруулсан билээ. Энд Монголын эртний театрын түүх бус орчин үеийн мэргэжлийн театрын түүхэн он дарааллыг өгүүлэх юм. Энэхүү цагийн шугаман зураглалд СУИС-аас эрхлэн хэвлүүлсэн "Монголын театрын түүх" (2015), Монголын Театрын Музейгээс эрхлэн хэвлүүлсэн “Бөмбөгөр ногоон театр" (2019), судлаач Н.Ганхуягийн эрхлэн хэвлүүлсэн "Монголын театрын нэвтэрхий толь" (2024) номуудыг эх сурвалж болгон ашиглав.
Нүүдэлчний театр
Монголын Буддын шашны зүтгэлтэн, Говийн Догшин ноён хутагт Данзанравжаа "Намтар дуулах дацан" буюу нүүдэлчний театр байгуулжээ. Тус театр Монгол орныг хөндлөн гулд нүүдэллэн явж, Равжаагийн зохиосон "Саран хөхөө" болон "Эзэн Чингис", "Мандухай хатан" зэрэг жүжгүүд тоглодог байв. Өдгөө цагт "Саран хөхөө" жүжгийн зохиол болон горим буюу найруулагчийн төлөвлөгөө өвлөгдөн үлджээ.
19 дүгээр зуун
1919
1926.09.04
1927
1930
1930.09.25
1931.11.12